Hành trình Pa Ủ ( Mường Tè - Lai Châu)

pauxe"Tôi chọn chuyến đi Pa Ủ là sự kiện của năm 2009". Opla đã nói như thế và nhiều thành viên khác của NTCM đều đồng ý như vậy.
"Tôi chọn chuyến đi Pa Ủ là sự kiện của năm 2009". Opla đã nói như thế và nhiều thành viên khác của NTCM đều đồng ý như vậy.

LTS: Đầu tháng 11-2008 được sự đóng góp của NTCM, một số thành viên nhóm NTCM miền Bắc đã mang quần áo cũ, chăn màn, mì tôm, gạo, sách vở...đến tận nơi để ủng hộ bà con dân tộc Mảng ở xã Nậm Ban, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, đặc biệt là 82 cháu học sinh của xã .
Tất cả những nghèo khó của Nậm ban đã để lại những ấn tượng sâu sắc đối với các thành viên tham gia. Tại đây, BCH bộ đội biên phòng còn giới thiệu với đoàn về huyện Mường tè gồm những người  anh em dân tộc Lahủ, so với Nậm ban còn nghèo khổ hơn rất nhiều. Nơi đó, người dân chưa từng được nhìn thấy ô tô, chưa hề biết đến internet…, đặc biệt mùa đông vô cùng rét, nước thường xuyên đóng băng mà người dân thì thiếu thốn trăm bề...

Đau đáu một tình cảm với đồng bào còn khó khăn, nhóm đề xuất chuyến đi Pa Ủ. Và như mọi lần, đông đảo các thành viên NTCM Bắc, Nam, Trung đều hưởng ứng. Việc vận động, quyên góp cả trong và ngoài diễn đàn kéo dài từ tháng 7 đến tháng 10-2009.

Và sau bao ngày chuẩn bị, với lượng hàng khá phong phú lại được các thành viên CLB Offroad của diễn đàn Oto Fun (diễn đàn của những người yêu xe hơi) cùng hưởng ứng tham gia nên ngày 15-10-2009, đoàn- do thành viên Lason làm trưởng đoàn đã lên đường. Dưới đây là ghi chép của Lason về chuyến đi đầy ý nghĩa nhưng cũng hết sức gian nan, vất vả này.

1/ 7giờ 30 ngày 15-10-2009, 10 xe đã tụ họp đông đủ. Sau khi bố trí xe và người phù hợp (riêng NTCM là 10 nữ -12 nam), chúng tôi tập trung chụp ảnh lưu niệm trước khi lên đường. Ai nấy đều háo hức, phấn chấn. Trời vẫn mưa rả rich nên ai cũng lo lo!

Nối đuôi nhau, đoàn xe chúng tôi đi. Hết đường Láng, các xe bắt đầu tăng tốc. Hẹn nhau ăn trưa ở Nghĩa Lộ. Đến Thanh Sơn -Thu Cúc, có đến mấy xe bị lạc. Phải sau chừng nửa giờ vòng vèo chúng tôi mới bắt kịp nhau để về Nghĩa Lộ. Mới nhìn thấy chúng tôi, chủ quán đã nhận ra ngay đoàn đi Nậm Ban năm ngoái đã từng bị xịt lốp xe, phải nằm chờ ở quán.

Tranh thủ ăn trưa, cả đoàn nhanh chóng làm quen với nhau. Vài thành viên trẻ hớn hở vì không bị say. Nhưng thành viên nữ lặn lội từ Miền Nam thì ra say lăn lóc. Tôi lấy thuốc buộc các bạn này uống cho yên tâm và dặn dò đôi điều vì đoạn đường phía trước rất xấu. Ăn xong, cả đoàn tiếp tục lên đường. Lần này, đoàn xe lần lượt bám đuôi nhau. Cũng đủ thời gian để các bạn lần đầu đi Tây Bắc tranh thủ ngắm cảnh núi non trập trùng.

Khoảng 14 giờ, gần đến địa danh Tú Lệ thì sương mù bao phủ. Sau khoảng 30 phút chạy trong sương mù, đoàn xe dừng lại nghỉ cách Mù Cang Chải khoảng 25km. Cảnh vật nơi này nên thơ quá. Từ trên cao nhìn xuống thung lũng, phong cảnh quê hương thật đẹp. Mọi thứ đều bồng bềnh trong sương, mơ hồ, huyền ảo. Mấy chú lợn đeo gông lông nhông chạy. Chúng tôi thay nhau đưa máy ảnh lên, các chú sợ hãi, chạy hết góc này đến góc khác, thật vui. Các thành viên trẻ lúc này thích thú ra mặt vì cảnh đẹp và cũng vừa tự hào vì không bị say xe. Tôi đang đau đầu vì cảm gió nhưng cũng vui lây. Chúng tôi tranh thủ chụp chung vài pô ảnh rồi lại lên đường. Đi một lúc, đoàn đến địa danh có cái tên rất lạ - xã Chế Cu Nha.

Đã sắp đến Lai Châu. Tôi tranh thủ gọi điện báo cho bộ đội biên phòng. Nhưng họ đều đang ở Lai Châu dự lễ kỉ niệm 100 năm thành lập tỉnh. Trở lại thành phố lần này, thấy Lai Châu đã thay đổi khá nhiều. Nhà cửa như khang trang hơn. Đường phố giăng đầy cờ hoa, rực rỡ, ấm cúng dẫu đường quốc lộ vẫn đang làm dang dở. Quanh co một lúc chúng tôi mới tìm được môt quán ăn. Lúc này đã 7giờ 30 tối. Thời điểm này ở đây đã là khá muộn để đi ăn uống vì dân địa phương ăn tối từ… 5giờ chiều. Hôm nay lại là ngày lễ nên nhân viên được nghỉ, đi chơi hết. Vậy là chúng tôi hô hào nhau chui vào bếp tự nấu ăn lấy. Cả đoàn tíu ta tíu tít như nhà có cỗ. Lần hồi rồi bữa ăn cũng được soạn ra. Cá suối chiên, gà rang (của quán), canh chua lõng bõng nước…Nhưng ngon nhất là đĩa su su luộc chấm muối vừng mang từ nhà đi. Vậy là thêm một bữa.

Đã 22 giờ rồi. Nhanh thật. Nhưng đó là giờ đã hẹn với Nậm Ban. Vậy mà bây giờ vẫn còn ở đây. Thế là chúng tôi hò nhau lên đường. Xe của Cuadedanh và Vinh tranh thủ chạy trước (vì bác Cua rành đường hơn, còn xe Vinh thì chở hàng cho Nậm Ban). Ngắm đường, định hướng để khỏi lạc cầu Nậm Ban, tôi chợt nhận ra, mới chỉ một năm mà vùng núi này đã đổi thay nhanh quá. Đường đã được kè lại nhiều chỗ. Cột điện đang được trồng mới bên đường. Lác đác ven đường đã có những mái nhà mới mọc lên. Vẻ hoang sơ, cô quạnh của năm trước giảm đi nhiều lắm. Đoàn chúng tôi đến cầu Nậm Ban thì đồng hồ cũng sắp điểm 0 giờ. Tôi ý ới gọi anh Thắng, nhà gần đó ra nhận quà giúp và không quên dặn dò vợ anh đâu là quà cho các cháu học sinh, đâu là quà cho gia đình Cản –Xôn...Nhìn chiếc xe công nông đã từng giúp chúng tôi chở quà vào bản đợt trước lòng bỗng dậy lên một nỗi xốn xang lạ kì. Các bạn trong đoàn thì ào xuống để xem cầu Nậm Ban ra sao? Cột mốc biên giới thế nào?...Hình như ai cũng quên đi mệt mỏi.

Bàn bạc một lúc, chúng tôi quyết định chạy thẳng về Mường Tè để rút ngắn đoạn đường hiểm trở ngày mai. Và, đoàn xe lại rồng rắn nối đuôi nhau chạy trong đêm. Đường tối om khiến những pha đèn loại “khủng” của các xe địa hình cũng chỉ như những ánh đèn pin le lói giữa đại ngàn. Nhìn đoàn xe, tôi chợt nghĩ vui: Cả đoàn không khác những người hùng đi chinh phục thử thách...Nghĩ vậy nhưng tôi rất lo cho xe của thành viên Chuoicabuong. Vì, tuy lợi thế gầm cao nhưng xe chỉ có một cầu. Đó cũng là điều đáng lo nhất của cả đoàn lúc này.

Phải đến khi vượt qua đoạn đường từ Mường Lay đi Mường Tè, tất cả chúng tôi mới thở phào, nhẹ nhõm. Bạn cứ hình dung con xúc xắc khi bị lắc, lăn lóc như thế nào thì hôm đó chúng tôi cũng ở trong tình cảnh gần như vậy khi vượt qua những chặng đường heo hút, đường sá ngoằn ngoèo, quanh co, khúc khuỷu..

Quãng đường vùng cao đã quá xấu nay càng xấu hơn bởi đất đá do thi công thuỷ điện Lai Châu phía trên sạt xuống. Xe nảy lên, chồm xuống liên tục rồi ngoặt trái, ngoặt phải đến thót tim khi một bên là vách đá dựng đứng đang được thi công có thể sạt trượt bất cứ lúc nào, một bên là vực sâu hun hút với con sông Đà đang gầm gào nhưng do đêm tối ít ai biết rõ. Cũng chính vì vậy mà đi trong màn đêm, giữa đêm khuya khoắt nhưng chẳng có ai trong chúng tôi kịp buồn ngủ.

2giờ15. Chúng tôi phải dừng lại chờ công nhân nổ mìn làm đường. Lúc này, người tranh thủ ngủ, người tranh thủ “nạp năng lượng” lấy sức. Tôi nhắm mắt, dỗ giấc ngủ, hy vọng chợp mắt được một lát nhưng không thành. Bởi, bao nhiêu nỗi lo ập đến trong tôi. Lo cho đoạn đường sắp tới chẳng biết xấu tốt ra sao!?! Lo trời mưa ập xuống, đường thêm trơn trượt, nguy hiểm. Lo cho anh bạn vừa đi đợt đầu năm, do hỏng xe, đuổi theo chưa kịp nên đang một mình lẽo đẽo theo sau. Lo các thành viên của đoàn đang lăn lóc ngủ bên đường, không cẩn thận, lăn xuống vực như chơi...

Tôi uống tạm túi sữa, tranh thủ nhắn tin cho bạn bè biết tình hình và mình cũng đỡ nghĩ ngợi lung tung. Rồi tôi gọi điện lên huyện nhờ đặt phòng. Đến 3 giờ30, đường đã thông. Chúng tôi hối hả lên đường. Đoàn xe lại lầm lũi nối nhau đi. Chạy hơn một giờ thì bác Cua nhà tôi buồn ngủ. Còn tôi, ngồi bó gối lâu, cũng đã mỏi nhừ nên bảo anh để tôi lái đỡ. Chưa bao giờ tôi lái xe trên đoạn đường nhiều khúc cua như thế này. Cũng may, đường bây giờ tương đối dễ đi hơn, chỉ tội nhiều ổ trâu, ổ voi nên tôi gượng lách. Từng đoạn, từng đoạn một. Được một lúc, các xe sau thi nhau vượt. Bác Cua vẫn ngáy đều. Chỉ có ông xã Quỳnh Hương ngồi sau ngọ ngoậy, nghe chừng muốn nhảy lên lái. Xe 5 chỗ chỉ ngồi 4 người nhưng vì chất đầy hàng và đồ đạc nên những người ngồi sau phải co chân suốt chặng đường dài, chân tay đều tê mỏi. Có vẻ Hcdak là sướng nhất. Hết ăn, lăn ra ngủ. Ngủ dậy, lại ăn. Đúng phong cách đường trường.

2/ 7giờ30, chúng tôi đến Mường Tè. Các xe tranh thủ đổ xăng, sẵn sàng cho cuộc hành trình sắp tới. Trọ tại nhà nghỉ Ngoại thương. Không đủ chỗ nằm. Chúng tôi phải sử dụng cả phòng matxa để ngủ. Riêng tôi và Tepty không ngủ được. Tắm rửa xong, hai chị em ra chợ xem có gì mua về làm bữa sáng. Chẳng có gì mua được đành về đặt nhà bếp nấu cháo gà cho dễ ăn...Lúc này, có người đến lấy danh sách đoàn (vì đây là vùng biên giới). Thấy cái danh sách toàn những cái tên lạ: gaz69, offroad, blacklac, Lason, Cuadedanh,Tepty..., họ bảo có người nước ngoài nên phải kiểm tra chặt chẽ (!). Buồn cười nhất là khuôn mặt họ ngơ ngác khi hỏi người này thì người kia không biết và ngược lại. Cùng đoàn với nhau, sao thế? Giải thích cách nào họ cũng không hiểu. Họ không tin là chúng tôi tuy đi cùng nhau mà không biết tên nhau!

Ấy là chưa kể nhìn mấy cái xe khủng khủng cùng những người có mấy cái tên kì quái, có người tưởng chúng tôi là những kẻ thừa tiền, dở hơi, rủ rê nhau đi chơi...Họ đâu biết bao nhiêu vất vả chúng tôi đã trải qua để đến với đồng bào Lahủ. Họ cũng cảnh báo về những khó khăn, nguy hiểm ở chặng đường sắp tới và đề nghị chúng tôi để hàng lại và họ sẽ là người phân phát cho bà con. Tốt thôi. Nhưng đó không phải là cách làm và tiêu chí của NTCM. Còn anh em bên Offroad, những người ưa mạo hiểm, nghe thấy khó khăn họ liền hò nhau: “Lên đường thôi. Khó khăn đang ở trước mắt rồi.” Vậy là chưa đầy 2 tiếng ngon giấc, các chiến binh của chúng tôi đã ào dậy. Ăn một bữa cháo "chẳng ra sáng chẳng ra trưa ". Tuy vậy ,vẫn có sữa, có café đàng hoàng.

10giờ30, chúng tôi lại tiếp tục cuộc hành trình. Sau gần 2 giờ đồng hồ nghỉ ngơi. Đoàn xe hùng dũng lên đường. Men theo thượng nguồn sông Đà, chúng tôi đi. Đường đất và cát. Những quả đồi bên ngoài là đất, bên trong là cát, huyếch hoác, sụt lở liên tiếp. Những cái ngầm quanh co uốn lượn. Những gian khó này không làm chùn bước chân anh em Offroad nhưng lại làm tôi lo sợ. Nếu chẳng may cái đoàn rồng rắn này có một chiếc bị tụt lại...Nên nhớ rằng, tôi đã từng cùng họ leo núi bằng ô tô nhưng đó là núi đá. Tôi cũng đã từng thâu đêm cùng họ nơi rừng thẳm, núi sâu, nhưng đường đi là đất thịt. Còn nơi đây toàn cát và cát. Đang lo nghĩ thì có tin xe Chuoicabuong bị xịt lốp. Lúc này là 12giờ. Trời nắng và nóng. Các lái xe và chúng tôi ùa nhau đến với chiếc xe bị nạn. Bác Vũ béo tuy khổ người hơi quá khổ, nhưng đã rất nhanh nhẹn chui gầm xe, xử lí tình huống.

Địa phận này đã có ruồi vàng. Và vài người trong đoàn đã bị đốt. Không biết có phải ruồi vàng đốt không nhưng cũng đủ làm chúng tôi sợ hãi mang thuốc chống côn trùng ra bôi. Và xe Chuoicabuong, phải sau 40 phút mới khắc phục mới xong. Không để mất thêm thời gian, chúng tôi nhanh chóng sắp xếp lại đội hình, tiếp tục lên đường. Thế nhưng xe của Chuoicabuong vẫn là nỗi lo của cả đoàn vì xe chỉ có 1 cầu và quan trọng hơn là không còn chiếc lốp nào mang theo có khả năng lắp vừa xe này nữa.

Đi được một đoạn nữa thì lất phất có mưa rơi. Từ lúc này, nỗi lo trong tôi cứ lớn dần. Bởi nếu mưa xuống, cơ hội vào tận bản quá mong manh. Và, có thể chúng tôi kẹt lại đây cả tháng cũng nên.

Hai bên đường giờ đây hun hút những cây cỏ dại. Lác đác có dân bản vác ná (cung tên) đi qua nhưng tuyệt không thấy một chiếc xe đạp, xe máy…nào. May quá, đã thấy có 1 ngôi trường biển đề Trường tiểu học số 2-xã Pa Ủ. Chúng tôi dừng lại xem sao. Lại toàn trẻ em không quần, đôi ba em không cả áo. Chúng lấm lem như những chú lợn mán thả rông trong rừng. Thương quá, tặng các cháu ít quà và …tạm biệt.

Tiếp tục lên đường. Đường càng quanh co, lòng chúng tôi càng háo hức vì đích đến đã ở phía trước rồi. Ẩn khuất dưới thung lũng kia là đồn biên phòng 309. Đón chúng tôi bằng 1 màn xã giao thông thường. Sau 1 hồi giới thiệu, họ cũng gợi ý để quà tặng lại đồn và mời chúng tôi ở lại ăn cơm. Tôi lấy lí do những người quyên góp muốn trao tận tay cho Xà Hồ nhằm từ chối việc để hàng lại. Các bạn bên Ôtô Fun tặng bộ đội biên phòng 1 chiếc ti vi rồi tạm biệt.

Nghe tả con đường với dốc dựng đứng các anh chàng trong đội Offroad tất tả lên đường, thi nhau trèo dốc mặc dù lúc này đồng hồ đã điểm quá trưa . Sau ít phút chúng tôi đã đến bản Pa Ủ. Nơi đây, bà con nghe có tin đã ra tận nơi nhận quà. Chúng tôi vẫn quyết định trèo núi vào bản. Bác Cuadedanh và Phương Blacklac bên Offroad hăng hái vọt lên phía trước. Trèo qua 1 cái ngầm, leo lên 1 con dốc, khoảng 700m phía trước là trường tiểu học số 1 Pa-ủ. Tôi không dám ngồi lên xe vì thấy độ dốc của con dốc...dốc quá. Đi bộ thôi. Đến sân trường thì 2 chiếc xe phải dừng lại vì hết đường. Tôi và Blacklac cùng nhau chạy lên trước xem đường. Chỉ thêm 50m nữa thì có rãnh nứt ngang theo kiểu động đất. Chúng tôi tính phương án để đưa xe vào nhưng không thành. Rãnh nứt quá to. Đất thì quá xốp. Phía trên, ruột quả đồi trào ra toàn cát. Đường thì quá dốc. Bàn bạc với các bạn một hồi. Chúng tôi quyết định xuống hàng tại đây.
Lúc ấy, trời bỗng nắng như đổ lửa. Ai nấy nhễ nhại mồ hôi. Xuống hàng xong, nhìn cả đoàn như rũ hết cả xuống. Đầu óc tôi quay cuồng. Bên này "Chị ơi, không phải dân bản Xà Hồ". Bên kia :"Hay em lên kiểm tra". Bên nữa :"Chị ơi, mọi người đói lắm rồi".

Đúng lúc này 1 chiếc xe bị sa lầy, phải đánh đu rồi tời chiếc xe mới lên được. Sau hồi suy tính tôi phân công: Libra đi nấu mì. Ai đói thì đi ăn. Có sẵn thịt hộp, bát đũa, nồi xoong rồi. Nhóm còn lại phân lại quà. Xếp loại nào vào loại đó. Tất cả sẵn sàng phát quà cho dân bản ngay tại đây theo danh sách đã viết. Nhìn gương mặt thật thà của anh Phó Chủ tịch xã và ông Trưởng bản -chúng tôi tin -họ không dám làm sai. Có những người cũng có ý định giả danh, họ liền lắc đầu gạt ra ngoài ngay. Tungbet rất tích cực đọc tên, phát quà. Chúng tôi cứ uốn môi lượn lưỡi với những cái tên Giàng Mò Chờ, Chư Ma Kư, Giang Ku Chư, Ly Do Dơ, Phùng Sa Hừ, Vàng Lò Da...

Bao quanh chúng tôi, những khuôn mặt háo hức, nhem nhuốc. Những bà mẹ mặt búng ra sữa nhưng không tránh được vẻ ưu tư đang thênh thang áo sống cho con bú. Những đứa trẻ mắt tròn xoe trần truồng, ngơ ngác.

Loáng cái, quà đã hết. Mấy chị em quay ra tìm bánh kẹo phát cho các bé. nức, nhộn nhịp, phân phát thêm 1 ít cho Pa Ủ. Thuốc và quần áo cũ giao nốt cho trưởng bản và mặt trận tổ quốc xã. Khi quay ra, đoàn chúng tôi không còn mấy người. Đói quá, các bạn ấy đi tìm cái ăn hết rồi. Tội nghiệp quá đi thôi. Tốp trước đã được Libra thiết kế cho nồi mì ở một nhà dân. Chúng tôi tìm 1 chiếc khác đưa nhau vào lấy mì mang theo đổ nước sôi....chiến đấu. Có anh chàng dũng cảm chiến liền...3 hộp mì.

Ăn xong, đã 17giờ20. Trời bắt đầu sẫm lại. Có mấy chú chuồn chuồn bay quanh quẩn. Trời mà mưa xuống thì....thôi rồi. Tính đoạn về ngay, nếu không gặp trục trặc gì thì nhanh nhất cũng phải chiều chủ nhật mới về đến nhà.

Vậy là phải về thôi! Chia tay nhé Xà Hồ. Thương quá Lahủ ơi!

3/ Chúng tôi ra về. Lòng đầy nuối tiếc.Trời bắt đầu sầm xuống. Phải tranh thủ đi ngay kẻo gặp phá đường hay mưa xuống, kẹt lại thì khổ. Và nếu đêm nay không được ăn, ngủ đầy đủ chắc cả đoàn chúng tôi gục xuống mất .

Đoạn đường về cũng đầy ấn tượng. Đến con dốc cao xe Chuoicabuong bị trôi. Đi đằng sau, nhìn thấy thế, chúng tôi phát hoảng. May sao các bạn ào xuống kịp thời...hò dô cùng nhau đẩy. Rồi, cộng với sức kéo của xe bác Nghĩa Bùi, một lúc sau, xe cũng leo qua được con dốc đứng. Các bạn trên xe được phen hú hồn, hú vía. Sau hơn 3 giờ lúc lắc, chúng tôi đã lại về đến Mường Tè. Đến được nhà nghỉ cũ, ai cũng vội vàng cất tạm xe, hô hào nhau kiếm cái ăn bỏ bụng. Đến một nhà hàng, gọi mãi, chủ mới đón khách và bắt đầu nấu nướng. Đói lắm rồi, bèn yêu cầu nhà hàng có gì ăn được mang ra trước. Vậy là, món gì được mang ra, hết veo món đó. Chỉ riêng món thịt nướng, mang ra mấy lần vẫn hết. Chà, ai cũng bảo thèm rau quá. Vậy là thập cẩm đủ thứ rau. Mỗi thứ chỉ 1 hoặc 2 đĩa cho 33 con người... Hơn 9giờ tối, mâm cơm tươm tất đôi chút mới được mang ra. Cả đoàn ăn rào rào như tằm ăn lên. Thích lắm!

Gần 23 giờ rồi. Không đủ phòng. Chúng tôi phải chia nhau đi tìm thêm phòng ngủ. Ai cũng muốn có một đêm ngủ đẩy giấc để ngày mai có sức tiếp tục cuộc hành trình. Từ đây về Hà Nội hy vọng không bị tắc lại giữa đường nữa. Quanh co mãi chúng tôi đành vào một nhà dân đã được cải tạo để đón khách. Mấy phòng chung nhau 1 khu vệ sinh thật bất tiện. Nhưng thôi, có còn hơn không. Không quên hẹn nhau 7 giờ sáng mai lại lên đường. Ngủ thôi! Chà! Cái giường giờ này mới quý làm sao!

Hẹn vậy nhưng sáng ra, hơn 7 giờ, cả đoàn mới lục tục kéo nhau dậy. Và, sau khi cùng nhau sì sụp buổi điểm tâm vui vẻ, chúng tôi lên đường trở về Hà Nội, kết thúc chuyến đi Pa Ủ đầy vất vả, khó khăn nhưng tràn đầy ý nghĩa. Pa Ủ với những người dân hiền lành và bọn trẻ con đáng yêu sẽ còn hằn sâu trong ký ức chúng tôi.

NTCM và OtoFun-một chuyến đi vì người nghèo vùng cao biên giới đầy ấn tượng./-

Bài: Lason

Ảnh: Forum OtoFun và NTCM